W dzisiejszym wpisie chciałbym odpowiedzieć na pytanie kiedy (i czy w ogóle) sprzedaż udziałów w spółce z o.o. jest opodatkowana podatkiem VAT.
To, czym w ogóle są udziały w kapitale zakładowym spółek zająłem się już w kilku starszych wpisach, do których lektury oczywiście Państwa zachęcam w pierwszej kolejności.
Kiedyś opisałem też samą procedurę sprzedaży udziałów oraz skutki takiej transakcji na gruncie podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC).
Dzisiaj z kolei skupimy się na gruncie podatku VAT.
Aby w ogóle mówić o obciążeniu sprzedaży udziałów podatkiem od towarów i usług to wspólnikiem sprzedającym udziały musi być podmiot będący podatkiem VAT. A więc najczęściej spółka bądź osoba fizyczna posiadająca udziały w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej.
Jednakże nawet wtedy opodatkowanie sprzedaży udziałów podatkiem VAT nie zawsze występuje.
Aby sprzedaż udziałów w spółce z o.o., przez podmiot będący podatnikiem podatku od towarów i usług, podlegała pod VAT, musi wystąpić sytuacja, w której sprzedający udziały prowadzi działalności gospodarczą w zakresie profesjonalnego obrotu papierami wartościowymi. W innych przypadkach sprzedaż udziałów w spółce z o.o. nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, ponieważ jest jedynie przejawem wykonywania praw właścicielskich w stosunku do tych udziałów. A co za tym idzie, mimo że sprzedaż udziałów stanowi dostawę i jest dokonywana przez podatnika VAT, to nie jest dokonywana w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez sprzedawcę, nawet jeżeli sprzedawca prowadzi działalność gospodarczą w innym zakresie i jest z tego tytułu podatnikiem VAT.
Zgodnie z orzecznictwem TSUE sprzedaż udziałów należy uznać za wykonywaną w ramach działalności gospodarczej, a w konsekwencji podlegającą opodatkowaniu VAT, gdy:
- posiadanie udziałów w spółkach stanowi bezpośrednie, stałe i konieczne rozszerzenie prowadzenia działalności gospodarczej (wyrok TSUE z 11 lipca 1996 r. w sprawie C-306/94),
- udziałowiec uczestniczy w zarządzaniu spółką, jeżeli jego uczestnictwo w zarządzaniu pociąga za sobą przeprowadzenie transakcji podlegających opodatkowaniu VAT, w szczególności świadczenia usług na rzecz spółki. Jeżeli uczestniczenie w zarządzaniu spółką nie jest związane ze świadczeniem usług na rzecz tej spółki, a stanowi jedynie czynności polegające na zwykłym wykonywaniu funkcji właścicielskich związanych z posiadaniem statusu udziałowca, nie będzie zachodzić ta przesłanka (wyrok TSUE z 20 czerwca 1991 r. w sprawie C-60/90),
- sprzedaż udziałów prowadzona jest w ramach profesjonalnej działalności maklerskiej lub brokerskiej (wyrok TSUE z 6 lutego 1997 r. w sprawie C-80/95).
A więc wyłącznie te podmioty które w sposób profesjonalny i ciągły zajmują się handlem udziałami w spółkach z o.o., stają się podatnikami podatku VAT przy transakcjach sprzedaży. Natomiast zwykłe wykonywanie prawa własności posiadanych udziałów w postaci ich zbycia nie jest działalnością gospodarczą, która podlegałaby pod podatek VAT.
Oczywiście trzeba pamiętać, że skoro od umowy sprzedaży udziałów nie ma VAT, to występuje podatek PCC, płacony przez kupującego – co opisałem tutaj.
