Kontynuując tematykę związaną z udziałami w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością. W poprzednich dwóch tekstach opisałem skutki podatkowe sprzedaży udziałów na gruncie podatku PCC oraz formę darowizny udziałów.
W tych powyższych tekstach wskazałem, że udziały mogą być być przedmiotem obrotu gospodarczego. Wspólnicy mogą udziały sprzedawać, darować czy obciążać – na przykład zastawem rejestrowym albo prawem użytkowania.
Takie czynności prawne na udziałach są dokonywane poza samą spółką – spółka nie może zabronić swoim wspólnikom takich działań.
Jednakże pełna swoboda w obrocie czy obciążaniu udziałów rzadko kiedy jest dla spółek korzystna – może się okazać, że do spółki, jako wspólnik, wejdzie osoba do tego nieuprawniona. A wspólnik ma prawo chociażby dostępu i wglądu do dokumentów finansowych spółki.
Stąd też do umów spółek wprowadza się często różnego rodzaju ograniczenia.
Najbardziej rozpowszechnionym jest wymóg uzyskania przez wspólnika, który zamierza sprzedać albo obciążyć swoje udziały, zgody spółki na taką czynność. Zgoda może być wyrażona albo przez zarząd albo przez zgromadzenie wspólników – w zależności od stosownego zapisu w umowie spółki.
W przypadku takiego wymogu dokonanie czynności na udziałach bez zgody spółki będzie bezskuteczne, a sąd KRS odmówi rejestracji. Kupujący nie będzie traktowany jako wspólnik wobec spółki – nie będzie miał prawa głosu, prawa do dywidendy czy prawa do wglądu w dokumentację.
Innym sposobem, również często wprowadzanym do umów spółek, są zapisy o prawie pierwszeństwa pozostałych wspólników co do zakupu udziałów sprzedawanych przez wspólnika.
Dzięki takim postanowieniom wspólnik nie może zbyć (także darować) swoich udziałów zanim nie zaoferuje tych udziałów do zakupu pozostałym wspólnikom, którzy albo oświadczają, że rezygnują z przysługującego im prawa pierwszeństwa – wtedy wspólnik może sprzedać udziały innym osobom – albo oświadczą, że z tego prawa korzystają i wtedy wspólnik jest zobowiązany udziały sprzedać właśnie im.
Brak dochowania tej procedury również będzie stanowił o bezskuteczności sprzedaży udziałów.
Oczywiście to tylko przykłady najczęściej występujących zapisów. Możliwości odpowiedniego zabezpieczenia i ograniczenia obrotem udziałami jest więcej, a to jakie będą najlepsze i najskuteczniejsze zawsze zależy od konkretnego przypadku. Dlatego też jeśli zastanawiają się Państwo nad wprowadzeniem takich zapisów do umowy spółki, to zapraszam do kontaktu – chętnie pomożemy.
