OGRANICZENIE DZIEDZICZENIA UDZIAŁÓW W SPÓŁCE Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ

W poprzednim wpisie opisałem zasady dziedziczenia udziałów w spółkach z o.o.  Wspomniałem tam, że umowa spółki może ograniczyć to dziedziczenie i wstąpienie spadkobierców do sp. z o.o. Dzisiaj chciałbym więc szerzej poruszyć ten temat.

Zgodnie z przepisami prawa, aby ograniczyć wstąpienie spadkobierców zmarłego wspólnika do spółki (co może być dokonane z różnych przyczyn – np. wspólnik ma małoletnie dzieci i nie chce, by wstąpiły one do spółki jako wspólnik zbiorowy, bowiem posiadanie małoletnich wspólników znacząco utrudnia funkcjonowanie spółki czy uzyskanie przez nią finansowania) w umowie spółki musi znaleźć się stosowny zapis wyraźnie stanowiący, że udziały nie są dziedziczone, a spadkobiercy zmarłych wspólników do spółki nie wchodzą.

Brak takiego zapisu w umowie spółki albo przyjęcie takiego zapisu w innym dokumencie (np. w uchwale wspólników) nie będzie skuteczny i wtedy będziemy mieć do czynienia ze zwykłym dziedziczeniem udziałów. 

Jeżeli umowa spółki ma takie postanowienie (proszę pamiętać, że zmiana umowy spółki z o.o., do swojej skuteczności, wymaga zarejestrowania w KRSie) i doszłoby do śmierci wspólnika, to przysługujące zmarłemu wspólnikowi udziały podlegają umorzeniu, a spadkobiercom przysługuje wobec spółki roszczenie o wypłatę na ich rzecz kwoty pieniężnej stanowiącej równowartość umorzonych udziałów zmarłego wspólnika.

W uproszczeniu więc – spółka musi spadkobiercom zapłacić kwotę za umorzone udziały, tak aby spadkobiercy nie byli poszkodowani. Nie może bowiem dojść do sytuacji, w której spadkobiercy nie weszliby do spółki i równocześnie nie uzyskaliby żadnego odszkodowania z tego tytułu. Jak bowiem wskazywałem w poprzednim tekście – udziały w spółkach z o.o. stanowią normalny składnik majątku, który może być sprzedawany, obciążany czy dziedziczony. 

Umowa spółki powinna także – pod rygorem bezskuteczności ograniczenia wstąpienia spadkobierców – określać zasady spłaty spadkobierców niewstępujących do spółki. A więc trzeba do umowy spółki wprowadzić zapisy regulujące tryb szacowania wartości umarzanych udziałów zmarłego wspólnika i zasady spłaty.  Brak takich zapisów również spowoduje, że spadkobiercy będą udziały dziedziczyć na zasadach ogólnych. 

Przepisy prawa nie regulują kwestii wg jakich zasad podlegające umorzeniu udziały zmarłego wspólnika mają być wyceniane. Nie oznacza to jednak, że wspólnicy mogą w tym zakresie ukształtować zapisy umowy spółki zupełnie dowolnie. Sposób wyliczenia wysokości spłaty powinien prowadzić do ustalenia godziwego wynagrodzenia, odpowiadającego co najmniej wartości księgowej (bilansowej) udziałów – jak nie rynkowej. Również termin spłaty nie powinien przekraczać rozsądnych granic. Jeżeli zapisy umowy spółki byłyby dla spadkobierców zmarłego wspólnika rażąco niekorzystne, uznać należałoby je za wprowadzone do umowy spółki w celu obejścia ustawy, a przez to za bezskuteczne (a spadkobiercy mogliby sądowo dochodzić ich bezskuteczności). 

Dlatego też tak ważnym jest aby dobrze sformułować stosowne zapisy w umowie spółki.

Jeżeli więc chcieliby Państwo ograniczyć wstąpienie spadkobierców do spółki i wprowadzić stosowne zapisy do umowy spółki wyłączające dziedziczenie to zapraszam do kontaktu – chętnie pomożemy.

DZIEDZICZENIE UDZIAŁÓW W SPÓŁCE Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ

W dzisiejszym wpisie chciałbym skupić się i opisać zasady dziedziczenia udziałów w spółkach z o.o.

W przeciwieństwie do jednoosobowych działalności gospodarczych, których dziedziczenie w całości jest w polskim prawie niemożliwe (nawet przy zastosowaniu instytucji zarządu sukcesyjnego, którą opisałem dawno temu w szeregu wpisów dostępnych tutaj) spółki z o.o. stanowią bardzo dobre zabezpieczenie przedsiębiorstwa na wypadek śmierci właściciela (wspólnika). 

Jedynie przypominając – właścicielami spółek z o.o. są ich wspólnicy, którzy wnosząc do spółki wkłady (pieniężne bądź niepieniężne, tzw. aport) obejmują w zamian za te wkłady udziały w spółce. Wartość udziałów i proporcja posiadanych przez wspólnika udziałów do kapitału zakładowego spółki wskazuje czy mamy do czynienia ze wspólnikiem większościowym czy mniejszościowym.

Cechą udziałów w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością jest ich zbywalność. Udziały są traktowane jako dowolny inny składnik majątku – na równi z nieruchomością, ruchomościami, prawami niematerialnymi itd. Udziały w spółkach mogą być sprzedawane, obciążane (np. zastawem) i – również – dziedziczone. 

Zgodnie z przepisami prawa udziały zmarłego wspólnika wchodzą co do zasady do spadku na ogólnych zasadach, takich samych jak inne składniki majątkowe. 

Dzięki takiemu rozwiązaniu śmierć wspólnika (nawet jedynego wspólnika jednoosobowej spółki) nie ma praktycznie żadnego wpływu na dalsze istnienie samej spółki – w końcu spółka z o.o. jest osobą prawną całkowicie odrębną od swoich właścicieli. Nawet więc jeżeli dojdzie do śmierci wspólnika (wspólników) to spółka istnieje dalej i może kontynuować działalność gospodarczą na dotychczasowych zasadach.

Wracając jednak do samego dziedziczenia. Jeżeli umowa spółki nie wyłącza prawa do dziedziczenia udziałów i wstąpienia do spółki spadkobierców zmarłego wspólnika (a prawo daje taką możliwość) to do spółki, z chwilą otwarcia spadku wchodzą spadkobiercy, którzy stają się wspólnikiem zbiorowym.

Oczywiście aby powiadomić sąd rejestrowy KRS o zmianie wspólnika w ramach dziedziczenia spadkobiercy muszą przeprowadzić procedurę spadkową – a więc dokonać aktu poświadczenia dziedziczenia albo uzyskać sądowe stwierdzenie nabycia spadku. Wpis do KRS zawsze bowiem odbywa się na podstawie dokumentu. 

Następnie, po uzyskaniu takiego dokumentu potwierdzającego dziedziczenie, spadkobiercy muszą poinformować o tym spółkę i – jeżeli mamy więcej niż jednego spadkobiercę – wyznaczyć jednego spadkobiercę, który będzie realizował wobec spółki prawa udziałowe.

Do czasu bowiem dokonania działu spadku, która to umowa bądź orzeczenie sądu podzieli już konkretne składniki majątku wchodzące w skład spadku (także więc udziały w spółce) pomiędzy poszczególnych spadkobierców, spadkobiercy są łącznie traktowani jako jeden wspólnik zbiorowy.

Co oczywiście nie wpływa na funkcjonowanie spółki, a jedynie na jej kontakty ze spadkobiercami i wypłatę dywidendy. Posiadanie wspólnika zbiorowego może mieć natomiast negatywny wpływ na uzyskanie np. finansowania zewnętrznego dla spółki (kredyt obrotowy, inwestycyjny), więc im szybciej dział spadku zostanie dokonany, tym lepiej. 

Jeżeli chcieliby Państwo zabezpieczyć prowadzone działalności gospodarcze  poprzez utworzenie spółki, wprowadzić stosowne zapisy do umowy spółki wyłączające dziedziczenie, bądź szukają Państwo pomocy przy przeprowadzeniu procesu dziedziczenia udziałów w spółkach to zapraszam do kontaktu – chętnie pomożemy.

A w kolejnym wpisie opiszę na jakich zasadach można wyłączyć wstąpienie spadkobierców zmarłego wspólnika do spółki z o.o. 

SKUTKI PODATKOWE OBNIŻENIA KAPITAŁU ZAKŁADOWEGO W SPÓŁCE Z O.O.

W poprzednim wpisie omówiłem na czym polega i jak przeprowadzić procedurę obniżenia kapitału zakładowego w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością.

Dzisiaj z kolei chciałbym omówić skutki podatkowe takich działań.

Jak to już wskazałem, w wyniku obniżenia kapitału zakładowego dochodzi do umorzenia udziałów wspólników albo do obniżenia ich wartości nominalnej. W wyniku tego spółka zwraca (chociaż nie musi) wniesiony przez wspólników wkład. A dokładniej wypłaca wspólnikom wynagrodzenie za umorzone udziały.

Wynagrodzenie to może mieć równowartość wkładów, jakie wspólnicy wnieśli do spółki zakładając ją, ale może mieć też wartość wyższą – zwłaszcza gdy do obniżenia kapitału zakładowego dochodzi jakiś czas po założeniu spółki, a ta jest w dobrej kondycji finansowej i udziały są wyceniane na wyższe kwoty niż wartość nominalna.

Z tytułu umorzenia udziałów wspólnik uzyskuje więc przychód zaliczany do przychodów z kapitałów pieniężnych. A skoro uzyskuje przychód, to trzeba rozważyć tę kwestię pod kątem podatku dochodowego (od osób prawnych – CiT lub od osób fizycznych – PiT).

Jak sama nazwa wskazuje podatek CIT i PiT płaci się jednak od dochodu, nie od przychodu. Dochód to przychód pomniejszony o koszty uzyskania przychodu (koszty podatkowe). Co więc sytuacji obniżenia kapitału zakładowego i uzyskania przez wspólnika przychodu z tytułu wypłaconych mu przez spółkę środków będzie kosztem?

Zgodnie z przepisami w tym zakresie kosztem podatkowym będą wydatki jakie wspólnik poniósł na poczet nabycia i objęcia udziałów w spółce. A więc wkład jaki wspólnik wniósł do spółki.

A więc – jeżeli mamy sytuację, w której spółka obniża swój kapitał zakładowy z kwoty o wartości 1 mln złotych do 5 tys. zł (minimalna wartość kapitału zakładowego) to spółka tę różnicę powinna wspólnikowi wypłacić. Jeżeli spółka wypłaci wspólnikowi wartość równą nominalnej wartości umarzanych udziałów, to wtedy po stronie wspólnika nie będzie żadnego podatku.

Jeżeli jednak spółka oszacuje, że umarzane udziały są warte na ten moment np. 2 mln zł i taką kwotę wspólnikowi z tytułu umorzenia wypłaci, to wtedy wspólnik zapłaci podatek dochodowy od dochodu – a więc od kwoty 1 mln 5 tys zł.

Podatek dochodowy wynosi zawsze 19% dla osób fizycznych (PiT) i 9 albo 19% dla osób prawnych – w zależności od tego jak opodatkowany jest wspólnik będący osoba prawną.

Dlatego też obniżenie kapitału zakładowego może być niezłym sposobem na dokonanie optymalizacji podatkowej i wyciągnięcia ze spółki środków bez podatku – zwłaszcza gdy spółka z tytułu umarzanych udziałów wypłaci kwotę równą albo niewiele większą niż wartość nominalna udziałów. 

Z kolei po stronie samej spółki z o.o. umorzenie udziałów i obniżenie kapitału zakładowego, zarówno za wynagrodzeniem jak i bez wynagrodzenia wypłacanego wspólnikom, nie prowadzi do powstania po stronie spółki przychodu. Cała procedura jest po stronie sp. z o.o. obojętna podatkowo, jako że spółka uzyskuje żadnego przysporzenia majątkowego.